"Dziady"

Klasyka zawsze żywa

Opolskie Konfrontacje Teatralne to jednocześnie finał Konkursu na Inscenizację Dawnych Dzieł Literatury Polskiej „Klasyka Żywa”. Trwa od 27 maja do 5 czerwca, a w konkursie będzie można zobaczyć: „Balladynę” z Opolskiego Teatru Lalki i Aktora im. Alojzego Smolki; dwa spektakle z Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie: „Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale” i „Dziady”; „Kurkę Wodną albo urojenie” z Polskiego Teatru Tańca w Poznaniu; „Lalkę” z Teatru im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie oraz „Lillę Wenedę” z Teatru Wybrzeże w Gdańsku. Jak każdego roku organizatorzy (Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu i Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie) przygotowali również szereg wydarzeń towarzyszących.

Festiwal zainaugurowały „Dziady” Adama Mickiewicza w reżyserii Mai Kleczewskiej . Oglądając ten spektakl, trudno zapomnieć o lawinie oszczerstw z kręgu rządzących, którzy nawet nie oglądając go, potrafili wypowiedzieć się o nim arogancko. Czego przykrą konsekwencją jest decyzja samorządu małopolskiego o odwołaniu dyrektora Krzysztofa Głuchowskiego, co do którego zostały wysnute oskarżenia o niegospodarność.

Nie bacząc na aktualną politykę, tępiącą wolność twórczą, trzeba powiedzieć, że przedstawienie Kleczewskiej jest udaną inscenizacją. Reżyserka komentuje napięcia społeczne, którymi żyje Polska. Zaczyna od tytułowego obrzędu, który prowadzi Guślarz (Feliks Szajnert). Aktor przypomina bardziej statecznego mężczyznę z wyższej klasy ekonomicznej niż wiejskiego zaklinacza dusz. W Dziadach biorą udział przedstawiciele całego społeczeństwa. Począwszy od młodej kobiety w sukni udekorowanej polskim herbem, przez kiboli, dziewczynę w tlenionych włosach i skąpym stroju w cętkowany wzór, przekupkę, osobę transpłciową, obywateli w garniturach, powstańców w podeszłym wieku, po chasydów… Mimo że tak odmienni, za namową jednostki potrafimy sięgnąć po przemoc, aby wyeliminować innych, odstających aż nadto.

Obsadzenie w roli Konrada kobiety (Dominika Bednarczyk) to pozornie zabieg nie wywrotowy, w końcu nie raz oglądaliśmy inscenizacje, w których płcie postaci i wykonawcy zostały odwrócone. Tutaj jednak za sprawą wypowiadanych słów, charyzmy aktorki i kontekstu ubiegłorocznych strajków kobiet zamiana nabrała zupełnie innego wyrazu. Słowa Wielkiej Improwizacji wypowiadane przez aktorkę powodują mimowolne wstrzymanie oddechu, żeby tylko nie zaburzyć jej wystąpienia. Konrada poruszania się o kulach. Kleczewska wskazuje nie tylko na kobiety jako grupę społeczną traktowaną z mniejszym szacunkiem, ale także na niepełnosprawnych.

Kolejnymi scenami reżyserka wytyka bizantyjski charakter Kościoła, jakby tkwił wciąż w baroku. Replika jednej z części ołtarza Wita Stwosza z Kościoła Mariackiego, jak i złote meble zachwycają. Scenografia Katarzyny Borkowskiej została wykonana z kunsztem. Za złotym refleksem kryją się przestępstwa seksualne, brutalne praktyki egzorcystów i pieniądze. Czyli fakty, o których wie każdy, a mimo to stanowiące temat tabu.

Podobnie ma się sprawa z władzą świecką, której symbolem jest Senator (Jan Peszek). Osoba ekscentryczna, uwielbiająca się bawić i jednocześnie cyniczna, brutalna. Zadufanie w sobie zamyka go w złotej bańce.

„Dziady” Mickiewicza jako niekwestionowane arcydzieło, spotykają dwa polskie obozy przy wspólnym stole. Czy jesteśmy w stanie wzniecić w sobie braterskiego ducha, czy tylko potrafimy się kłócić? Choćby dla tego pytania warto pokazywać ten spektakl na festiwalach, o czym świadczy gorące przyjęcie spektaklu przez opolską publiczność.

Adam Mickiewicz
„Dziady”
reżyseria i scenariusz sceniczny: Maja Kleczewska
dramaturgia i scenariusz sceniczny: Łukasz Chotkowski
Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie, premiera: 19 listopada 2021, pokaz na 46. Opolskich Konfrontacjach Teatralnych „Klasyka Żywa”, 27 maja 2022
scenografia, reżyseria światła: Katarzyna Borkowska
kostiumy: Konrad Parol
muzyka: Cezary Duchnowski
przygotowanie wokalne: Halina Jarczyk
choreografia: Kaya Kołodziejczyk
występują: Dominika Bednarczyk, Lidia Bogaczówna, Hanna Bieluszko, Dorota Godzic, Karolina Kazoń, Agnieszka Kościelniak, Agnieszka Przepiórska, Natalia Strzelecka, Katarzyna Zawiślak-Dolny, Kaya Kołodziejczyk, Rafał Dziwisz, Marcin Kalisz, Karol Kubasiewicz, Maciej Jackowski, Tomasz Międzik, Jan Peszek, Sławomir Rokita, Marcin Sianko, Feliks Szajnert, Tadeusz Zięba, Tomasz Augustynowicz

46. Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Żywa”, 27 maja – 5 czerwca 2022

0
Udostępnij: